zhī guī fàn guī

💡 Дүрэм журмыг мэддэг атлаа санаатайгаар зөрчихийг хэлнэ.

lǐ shàng wǎng lái

💡 Хүн бусдын үзүүлсэн хайр, дотно ёсыг хариу үзүүлж, харилцан хандах ёстойг хэлнэ.

出处: From the Book of Rites, Book 1 (《禮記·曲禮上》)

shén zhōu lù chén

💡 Эх орон, төрсөн газар нутаг дайсны гарт орж, харь түшмэлийн дор бут цохигдсоныг хэлнэ.

出处: From Shishuo Xinyu

lí xīn lí dé

💡 Хамтын зорилгоос сэтгэл нь холдож, эв нэгдэлгүй болсныг хэлнэ.

出处: From Forged Old Text Book of Documents

mì bù fā sāng

💡 Хэн нэгэн (ихэвчлэн хаан, удирдагч) нас барсныг цаг хугацаанд нь ил болгож зарлахгүй, нууж байхыг хэлнэ.

出处: From Shiji

děng xián zhī bèi

💡 Жирийн, тэс тэвш чадваргүй, дорд зэрэглэлийн хүнийг хэлнэ (ихэвчлэн үгүйсгэлээр "жирийн хүн биш" гэж хэрэглэдэг).

出处: From Romance of the Three Kingdoms.

zhǐ shàng tán bīng

💡 Онолын хувьд л сайн ярьдаг, харин бодит хэрэг дээр юу ч хийж чадахгүй хүнийг хэлнэ.

直译: to discuss military tactics on paper

出处: See Zhao Kuo on Wikipedia.

qún cè qún lì

💡 Олон хүн хамтдаа бодож, хүчээ нэгтгэж ажил хийхийг хэлнэ.

出处: From Fayan

fān yún fù yǔ

💡 Хүний зан чанар, байр суурь эргэлзээгүй хувиран өөрчлөгдөж, урьд хойно нь харьцаагаа буулгаж дээшлүүлдэг заль мэхтэй байдлыг хэлнэ.

出处: From a line in 《貧交行》 by Du Fu (杜甫)

lǎo dāng yì zhuàng

💡 Хүн хөгширсөн ч зориг санаа нь суларахгүй, харин ч илүү тэсвэртэй, эрч хүчтэй болохыг хэлнэ.

出处: From a quote of Ma Yuan in the Book of the Later Han by 范曄 (Fan Ye)

lǎo qì héng qiū

💡 Нас цог султай атлаа хөгшин мэт залхуу, дорд байдал гаргах, эсвэл нас багатайгаараа хэтэрхий "туршлагатай" мэт бардам зан гаргахыг хэлнэ.

出处: Original 霜氣橫秋, as in a famous pianwen: : Influenced by Du Fu's poem: : The word as a blend was first attested in the Southern Song (1127–1279) dynasty.

yīng xióng wú yòng wǔ zhī dì

💡 Авьяас чадвар байгаа атлаа тэрийгээ харуулах, ашиглах боломж олдохгүй байгааг хэлнэ.

直译: a hero with no place to display their prowess

出处: From 「英雄無所用武」 in 《三國志·諸葛亮傳》.

luò jǐng xià shí

💡 Хэн нэгэн бэрхшээлд орсон, доройтсон үед туслахын оронд түүнийг цохиж бут ниргэхийг хэлнэ.

直译: to throw stones at someone who fell down a well

出处: From a famous epitaph written by Han Yu: : Note that the character 阱 (jǐng, “pitfall”) is replaced by the homonym 井 (jǐng, “well”).

luò yè guī gēn

💡 Хүн хэдэн жил хол явсан ч эцэст нь төрсэн нутаг, гэр орондоо эргэж ирдэгийг хэлнэ.

直译: fallen leaves will return to the roots

出处: From Song dynasty book《景德傳燈錄》by 釋道原, originally written as 葉落歸根／叶落归根 (yèluòguīgēn)

xū yǔ wēi yí

💡 Дотроо жинхэнэ сэтгэлгүй атлаа, гаднаа эелдэг, зохицдог дүр эсгэж харьцахыг хэлнэ.

出处: From the book Zhuangzi

xíng bù yóu jìng

💡 Хүн харилцаа, ажил хэрэгт шударга, зохистой замаар явж, богино зам, хууль бус аргаар бузарлахгүй байхыг хэлнэ.

直译: to not take bypaths

出处: From the Analects, Book 6 (《論語·雍也》)

fù shuǐ nán shōu

💡 Хийсэн үйлдэл, гарсан үр дагаврыг буцааж засах боломжгүй болсныг хэлнэ.

直译: It is difficult to retrieve water after (its container) has been knocked over

出处: First attested in the Book of the Later Han.

yán guī yú hǎo

💡 Урьд өмнө муудалцсан хоёр тал эвлэрч, дахин найртай харилцаанд орохыг хэлнэ.

出处: Originally part of an oath which was sworn, for instance, on the Convention of Kuiqiu (葵丘之會 [651 BCE]) as recorded in the Zuozhuan: : The same oath was also quoted in the Mencius.

yán zhě wú zuì wén zhě zú jiè

💡 Хэн нэгэн шүүмжлэл, зэмлэл хэлсэн бол түүнийг буруутгаж болохгүй, харин сонссон хүн нь тэрхүү үгээс сургамж авах ёстойг хэлнэ.

出处: From the Classic of Poetry, great preface (《詩經·大序》)

zé wú páng dài

💡 Ямар нэг хариуцлагаас зайлсхийх, өөр хэн нэгэнд шилжүүлэх аргагүй, заавал өөрөө хариуцах ёстойг хэлнэ.

zhuī bēn zhú běi

💡 Ялагдаж зугтаж буй дайсныг хойноос нь хөөж, бут цохих тухай хэлнэ.

出处: During the Han dynasty, the biggest enemy is Xiongnu, fleeing northwards. Hence its synonym 追亡逐北 as well as 敗北 /败北 (bàiběi, “to lose”).

bī shàng liáng shān

💡 Хүн эргэн тойрны нөхцөл байдал, дарамтаас болж хийхийг хүсэхгүй байсан зүйлээ хийхэд хүрэхийг хэлнэ.

出处: From the famous Chinese novel Water Margin.

yǐn è yáng shàn

💡 Хүний сайн сайхныг харж дэмжиж, мууг нь дэлгэрүүлэхгүй нуухыг хэлнэ.

出处: From the Doctrine of the Mean (《中庸》) in the Book of Rites

gé àn guān huǒ

💡 Бусдын хэрүүл маргаан, тэмцэлд оролцохгүй, хажуугаас л ажиглаж, өөрийн сайн сайхныг хамгаалахыг хэлнэ.

直译: to watch the fires burning across the river

出处: From Liang Qichao's famous editorial In Condemnation of Onlookers

lù sù fēng cān

💡 Зам харгуйд, хээр талд амьдрахдаа хат хахир, зовлон бэрхшээлийг тэвчихийг хэлнэ.

出处: First attested in 1084, in Su Shi's poem

qīng méi zhú mǎ

💡 Хүү, охин хоёр багаасаа хамт тоглож өссөн, хожим нөхцөл халуун бие болсныг хэлнэ.

直译: green plums and bamboo horse

出处: From a poem by Tang dynasty poet Li Bai: : The same poem was also the source of the idiom 兩小無猜／两小无猜 (liǎngxiǎowúcāi), which has a very similar meaning.

dǐng tiān lì dì

💡 Хүн эрэлхэг зоригтой, эрч хүчтэй, юунаас ч айдаггүй нэгэн бие даасан төлөв байдлыг хэлнэ.

出处: Literally: stand upright on one's two legs between heaven and earth

fēng yǔ piāo yáo

💡 Нөхцөл байдал маш тогтворгүй, унах шатах цаг ямар ч мөчид ирж мэдэх аюултай байдалд байгаагаар хэлнэ.

出处: From the Classic of Poetry, poem 155 (《詩經·豳風·鴟鴞》)

cān fēng sù lù

💡 Зам харгуйд, хээр талд амьдрахдаа хат хахир, зовлон бэрхшээлийг тэвчихийг хэлнэ.

直译: to eat with wind and sleep with dew

出处: See 露宿風餐／露宿风餐 (lùsùfēngcān).

shǒu qū yī zhǐ

💡 Тухайн салбарт хамгийн шилдэг, тэргүүн байрыг эзэлдэгийг хэлнэ.

直译: the first bent finger

出处: In Chinese culture, one common method of counting is to begin with an open hand, then begin folding the fingers into the palm starting with the thumb.

shǒu shǔ liǎng duān

💡 Хэн нэгэн хоёр талдаа эргэлзэж, аль нэгийг сонгож чадахгүй, дулдуйдаж байгаа тухай хэлнэ.

出处: From Shiji（《史記·魏其武安侯列傳》）

gǔ shòu rú chái

💡 Хүн эрүүл бус, шал өнжиж туранхай болсныг хэлнэ.

直译: as thin as a stick

出处: 瘦如豺 (“as thin as a dhole”) was first described in Song Dynasty dictionary Piya, where also mention the homophonous alternative form using 柴 (chái, “stick”), which is now more common.

gāo shān yǎng zhǐ

💡 Агуу их, эрхэм хүнийг өндөр уул мэт хүндэтгэн шүтэж харахыг хэлнэ.

出处: From the Classic of Poetry, poem 218 (《詩經·小雅·車舝》)

jī gǔ zhī chuáng

💡 Гашуудал, харуусал, өвчнөөс болж хүн шал турж, ор дэрлэхэд ч чадалгүй болсныг хэлнэ.

出处: The original meaning was that, when relatives died, people would grieve excessively and become thin and weary on sleeping mats. Later used by analogy to mean that people could finish their filial duty if they attended their parents' funeral(s). Also means "very thin".

qí dōng yě yǔ

💡 Найдваргүй, батлагдаагүй, ердийн хүмүүсийн ярьсан хов жив мэдээг хэлнэ.

出处: From Mencius